Handbook:Parts/Installation/Media/tr

From Gentoo Wiki
Jump to: navigation, search
This page is a translated version of the page Handbook:Parts/Installation/Media and the translation is 52% complete.

Outdated translations are marked like this.
Other languages:
Deutsch • ‎English • ‎Nederlands • ‎Türkçe • ‎español • ‎français • ‎italiano • ‎polski • ‎português do Brasil • ‎čeština • ‎русский • ‎中文(中国大陆)‎ • ‎日本語 • ‎한국어
Parts Handbook
Installation
About the installation
Choosing the media
Configuring the network
Preparing the disks
Installing stage3
Installing base system
Configuring the kernel
Configuring the system
Installing tools
Configuring the bootloader
Finalizing
Working with Gentoo
Portage introduction
USE flags
Portage features
Initscript system
Environment variables
Working with Portage
Files and directories
Variables
Mixing software branches
Additional tools
Custom package repository
Advanced features
Network configuration
Getting started
Advanced configuration
Modular networking
Wireless
Adding functionality
Dynamic management


Donanım gereksinimleri

Başlamadan önce, Gentoo'yu kurabilmek için nasıl bir donanıma sahip olmamız gerektiğine bakalım.

Minimal CD LiveDVD
CPU
Memory
Disk space
Swap space

Gentoo Linux kurulum CD'si

Minimal kurulum CD'si

Note
As of August 23, 2018 the official Minimal CDs are capable of booting in UEFI mode. Previous versions boot in BIOS (MBR) mode only. Readers looking to make their system UEFI bootable must download the latest ISO.

Gentoo minimal kurulum CD'si, yeterli düzeyde Gentoo ortamı sağlayan ve bilgisayarınızı kurulum için hazır hale getirecek bir tak-çalıştır CD'dir. Açılış sırasında donanımlar otomatik olarak tanınır ve gerekli sürücüler yüklenir. Yazılımcılar tarafından geliştirilen bu CD, internet bağlantınız varsa Gentoo kurmanıza yardımcı olur.

Minimal kurulum CD'si install--minimal-<release>.iso olarak isimlendirilmekte.

Ara sıra çıkan Gentoo LiveDVD

Bazı dönemlerde, Gentoo onuncu yıl projesi tarafından hazırlanan özel DVD'ler yayınlanır. Aşağıdaki detaylar minimal CD'yi hedef almaktadır, bu sebeple bazı farklar bulunabilir. Ancak LiveDVD (veya bilgisayarınızı başlatabileceğiniz herhangi bir canlı Linux ortamı) üzerinde sudo su - veya sudo -i komutu ile root terminaline geçiş yapılabilir.

Peki bu stage'ler nedir?

stage3 paketi, minimal Gentoo ortamını barındıran ve bu rehber yardımıyla kurulumu yapabilmenizi sağlayacak bir pakettir. Önceleri, rehberde üç farklı stage ile kurulum anlatılmaktaydı. Şu anda Gentoo halen stage1 ve stage2 paketleri de sağlamakta, ancak desteklenen kurulum yöntemi stage3'tür. Eğer stage1 ve stage2 kurulumu yapmak istiyorsanız lüfen sss'i ziyaret edin.

Stage3 paketleri resmi gentoo yansıları üzerindeki releases//autobuilds/ dizininde bulunabilir ve kurulum CD'sinde bulunmamaktadır.

CD'yi indirip yazdırmak

Ortamı indirmek

Gentoo Linux'un kullandığı öntanımlı kurulum ortamı minimal kurulum CD'leridir. Bu ortamlar Gentoo Linux kurulumuna yardımcı olan, bilgisayarı açabileceğiniz Linux ortamlarıdır. Bu ortamları yansılardan indirebilirsiniz.

Bu yansılarda, minimal kurulum CD'leri şu şekilde bulunabilir:

  1. releases/ dizinine gidin.
  2. Doğru mimariyi seçin, örneğin /
  3. autobuilds/ dizinine girin.
  4. amd64 ve x86 mimarileri için current-install-amd64-minimal/ veya current-install-x86-minimal/ dizinlerine gidin. Diğer mimariler için ise current-iso/ dizinine girin.
Not
arm, mips ve s390 gibi bazı mimarilerde minimal kurulum CD'si bulunmamakta. Henüz Gentoo Sürüm Geliştirme Projesi bu mimariler için .iso oluşturmayı desteklemiyor.

Bu lokasyonda, aradığınız dosyayı .iso son ekine sahip olarak bulacaksınız. Örnek olarak aşağıdaki listeye bakalım:

CODE releases//autobuilds/current-iso/ lokasyonunda indirilebilecek örnek dosya listesi
[DIR] hardened/                                          05-Dec-2014 01:42    -   
[   ] install--minimal-20141204.iso                 04-Dec-2014 21:04  208M  
[   ] install--minimal-20141204.iso.CONTENTS        04-Dec-2014 21:04  3.0K  
[   ] install--minimal-20141204.iso.DIGESTS         04-Dec-2014 21:04  740   
[TXT] install--minimal-20141204.iso.DIGESTS.asc     05-Dec-2014 01:42  1.6K  
[   ] stage3--20141204.tar.bz2                      04-Dec-2014 21:04  198M  
[   ] stage3--20141204.tar.bz2.CONTENTS             04-Dec-2014 21:04  4.6M  
[   ] stage3--20141204.tar.bz2.DIGESTS              04-Dec-2014 21:04  720   
[TXT] stage3--20141204.tar.bz2.DIGESTS.asc          05-Dec-2014 01:42  1.5K

Yukarıdaki örnekte ihtiyacımız olan CD install--minimal-20141204.iso dosyasıdır. Ancak ilgili bazı dosyaları da burada görmekteyiz:

  • Bir .CONTENTS dosyası ve içerisinde dosyada CD içerisinde bulunan tüm dosyaların listesi bulunmakta. Bu sayede indirip bilgisayarınızı CD ile başlatmadan önce CD'de aradığınız sürücünün bulunup bulunmadığını görebilirsiniz.
  • ISO dosyasının hash'ini (parmak izini) barındıran bir dosya olan .DIGESTS dosyası da bulunmaktadır. Bu, indirilen dosyanın bozulup bozulmadığını ölçmeye yarar.
  • .DIGESTS.asc dosyası da .DIGESTS dosyası gibi sadece imza içermekle kalmaz, kriptografik imza da taşır. Böylelikle indirdiğiniz CD'nin direkt olarak Gentoo geliştirme ekibinden alındığını onaylayabilirsiniz.

Şimdilik diğer dosyaları es geçelim (onlara ilerleyen adımlarda döneceğiz). .iso dosyasını ve ISO'nun kontrolünü de istiyorsanız .DIGESTS.asc dosyasını da indirin. Bu dosya .CONTENTS dosyasını da içerdiği ve .DIGESTS dosyasının imzalanmış sürümü olduğu için, tek başına yeterli olacaktır.

İndirilen dosyaların bütünlük kontrolü

Note
Bu adım seçime bağlıdır ve Gentoo Linux kurulumu için bir zorunluluk değildir. Ancak kurulumun sağlıklı tamamlanması ve doğru kaynaktan geldiğine emin olunması için tavsiye edilmektedir.

.DIGESTS ve .DIGESTS.asc dosyaları doğru araçlar ile kullanılırsa bütünlük kontrolü yapmak için yeterlidir. Kontrol genelde iki adımda yapılır:

  1. Öncelikle kriptografik imza kullanılarak dosyanın Gentoo geliştirici ekibinden geldiğine emin olunur.
  2. Eğer kriptografik imza doğruysa, parmak izi (checksum) kullanılarak dosyanın sağlam indirildiği doğrulanır.

Microsoft Windows üzerinde doğrulama

Var olan bir Microsoft Windows üzerinde checksum ve kriptografik imzaları kullanabilecek doğru araçları bulmanız pek olası değildir.

Öncelikle kriptografik imza doğrulaması için GPG4Win türünde bir araç kullanılabilir. Kurulduktan sonra Gentoo geliştirici ekibinin imzası içe aktarılmalıdır. Anahtarlar ilgili sayfada bulunabilir.İçe aktarmanın ardından .DIGESTS.asc dosyasının imzası doğrulanabilir.

Important
Bu işlem .DIGESTS dosyasını değil, .DIGESTS.asc dosyasını doğrulayabilir. Bu da aynı zamanda .DIGESTS.asc dosyasının da checksum ile kontrol edilmesi gerektiği anlamına gelir.

Checksum (parmak izi) de Hashcalc uygulaması kullanılarak doğrulanabilir. Çoğunlukla bu tür araçlar hesapladıkları checksum'u iletip, kullanıcının .DIGESTS.asc dosyasındaki değerle karşılaştırmasını ister.

Linux üzerinde doğrulama

Bir Linux sistem üzerinde kriptografik imzayı onaylamak için gerekli dosyalar için app-crypt/gnupg yazılımı gerekmektedir. Bu pakette bulunan araçlar ile aşağıdaki komutları kullanarak .DIGESTS.asc dosyasının doğrulamasını yapabilirsiniz.

Öncelikle, imzalar sayfasından doğru imzaları indirin:

user $gpg --keyserver hkps.pool.sks-keyservers.net --recv-keys 0xBB572E0E2D182910
gpg: requesting key 0xBB572E0E2D182910 from hkp server pool.sks-keyservers.net
gpg: key 0xBB572E0E2D182910: "Gentoo Linux Release Engineering (Automated Weekly Release Key) <releng@gentoo.org>" 1 new signature
gpg: 3 marginal(s) needed, 1 complete(s) needed, classic trust model
gpg: depth: 0  valid:   3  signed:  20  trust: 0-, 0q, 0n, 0m, 0f, 3u
gpg: depth: 1  valid:  20  signed:  12  trust: 9-, 0q, 0n, 9m, 2f, 0u
gpg: next trustdb check due at 2018-09-15
gpg: Total number processed: 1
gpg:         new signatures: 1

Ardından .DIGESTS.asc dosyasının kriptografik imzasını doğrulayın:

user $gpg --verify install--minimal-20141204.iso.DIGESTS.asc
gpg: Signature made Fri 05 Dec 2014 02:42:44 AM CET
gpg:                using RSA key 0xBB572E0E2D182910
gpg: Good signature from "Gentoo Linux Release Engineering (Automated Weekly Release Key) <releng@gentoo.org>" [unknown]
gpg: WARNING: This key is not certified with a trusted signature!
gpg:          There is no indication that the signature belongs to the owner.
Primary key fingerprint: 13EB BDBE DE7A 1277 5DFD  B1BA BB57 2E0E 2D18 2910

Her şeyin düzgün olduğundan emin olmak için, Gentoo imza sayfasındaki parmak izini (fingerprint) deoğrulayın.

Kriptografik imzayı onayladıktan sonra, ISO dosyasının bozulmadan indiğini de kontrol edin. Bunun için içerisinde birçok algoritma ile üretilmiş hash'ler bulunan .DIGESTS.asc dosyasını kullanabilirsiniz. Örneğin SHA512 kontrolü yapmak için:

user $grep -A 1 -i sha512 install--minimal-20141204.iso.DIGESTS.asc
# SHA512 HASH
364d32c4f8420605f8a9fa3a0fc55864d5b0d1af11aa62b7a4d4699a427e5144b2d918225dfb7c5dec8d3f0fe2cddb7cc306da6f0cef4f01abec33eec74f3024  install--minimal-20141204.iso
--
# SHA512 HASH
0719a8954dc7432750de2e3076c8b843a2c79f5e60defe43fcca8c32ab26681dfb9898b102e211174a895ff4c8c41ddd9e9a00ad6434d36c68d74bd02f19b57f  install--minimal-20141204.iso.CONTENTS

Yukarıdaki çıktıda iki tane SHA512 değeri görünüyor. İlki install--minimal-20141204.iso dosyasına, diğeri de ona eşlik eden .CONTENTS dosyasına ait. Dosyadan arşılaştıracağımız, yani bizi ilgilendiren yalnızca ilk değer:

user $sha512sum install--minimal-20141204.iso
364d32c4f8420605f8a9fa3a0fc55864d5b0d1af11aa62b7a4d4699a427e5144b2d918225dfb7c5dec8d3f0fe2cddb7cc306da6f0cef4f01abec33eec74f3024  install--minimal-20141204.iso

Birbiriyle eşleştiğine göre, kurulum ortamımız zarar görmemiş diyebilir ve kuruluma devam edebiliriz.

CD'ye yazma

Tabi ki sadece ISO dosyası ile kurulum yapamayız. Öncelikle ISO dosyamızın içeriğini bir CD'ye yazmamız gerekmekte. Bu işlemi nasıl yapabileceğinizi hızlıca anlatalım. Detaylı açıklamalar için iso dosyası nasıl yazdırılır belgemize bakabilirsiniz.

Microsoft Windows Kullanarak

Microsoft Windows altında ISO'ları CD'ye yazmak için kullanılabilecek birkaç araç bulunmakta (güncel sürümlerinde ISO dosyasına sağ tıklayarak CD'ye yazdırma seçeneğini de bulabilirsiniz).

  • EasyCD Creator kullanıyorsanız, Dosya menüsünden, CD imajından CD oluştur seçeneğini kullanın. Ardından Dosya türü bölümünde ISO imaj dosyasını seçin. ISO dosyasını seçip 'a tıklayın. Başlat'a tıkladığınızda ISO yazdırma işlemi başlayacaktır.
  • Nero Burning ROM kullanıyorsanız, açılan sihirbaz penceresini kapatıp Dosya menüsünden İmaj yazdır seçeneğini kullanın.

Linux Kullanarak

Linux'da ISO yazdırma işlemi, app-cdr/cdrtools paketindeki cdrecord komutu ile yapılabilir.

Örneğin ISO dosyasını /dev/sr0 aygıtındaki CD'ye yazıdrmak için (bu isim sistemdeki ilk CD aygıtını işaret eder, gerek görürseniz değiştirin):

user $cdrecord dev=/dev/sr0 install--minimal-20141204.iso

Grafiksel araçlar tercih ediyorsanız K3B kullanabilirsiniz, app-cdr/k3b paketi ile kurulmaktadır. K3B içerisinde Araçlar altındaki CD İmajı Yak seçeneğini kullanabilirsiniz.

Sistemi CD'den başlatmak

Handbook:Parts/Blocks/Booting/tr

Extra hardware configuration

When the Installation medium boots, it tries to detect all the hardware devices and loads the appropriate kernel modules to support the hardware. In the vast majority of cases, it does a very good job. However, in some cases it may not auto-load the kernel modules needed by the system. If the PCI auto-detection missed some of the system's hardware, the appropriate kernel modules have to be loaded manually.

In the next example the 8139too module (which supports certain kinds of network interfaces) is loaded:

root #modprobe 8139too

Optional: User accounts

If other people need access to the installation environment, or there is need to run commands as a non-root user on the installation medium (such as to chat using irssi without root privileges for security reasons), then an additional user account needs to be created and the root password set to a strong password.

To change the root password, use the passwd utility:

root #passwd
New password: (Enter the new password)
Re-enter password: (Re-enter the password)

To create a user account, first enter their credentials, followed by the account's password. The useradd and passwd commands are used for these tasks.

In the next example, a user called john is created:

root #useradd -m -G users john
root #passwd john
New password: (Enter john's password)
Re-enter password: (Re-enter john's password)

To switch from the (current) root user to the newly created user account, use the su command:

root #su - john

Optional: Viewing documentation while installing

TTYs

To view the Gentoo handbook during the installation, first create a user account as described above. Then press Alt+F2 to go to a new terminal.

During the installation, the links command can be used to browse the Gentoo handbook - of course only from the moment that the Internet connection is working.

Orijinal terminale geri dönmek için Alt + F1'e basın.

GNU Screen

The GNU Screen utility is installed by default on official Gentoo installation media. It may be more efficient for the seasoned Linux enthusiast to use screen to view installation instructions via split panes rather than the multiple TTY method mentioned above.

Seçime bağlı: SSH servisinin başlatılması

To allow other users to access the system during the installation (perhaps to support during an installation, or even do it remotely), a user account needs to be created (as was documented earlier on) and the SSH daemon needs to be started.

To fire up the SSH daemon on an OpenRC init, execute the following command:

root #/etc/init.d/sshd start
Note
If users log on to the system, they will see a message that the host key for this system needs to be confirmed (through what is called a fingerprint). This behavior is typical and can be expected for initial connections to an SSH server. However, later when the system is set up and someone logs on to the newly created system, the SSH client will warn that the host key has been changed. This is because the user now logs on to - for SSH - a different server (namely the freshly installed Gentoo system rather than the live environment that the installation is currently using). Follow the instructions given on the screen then to replace the host key on the client system.

To be able to use sshd, the network needs to function properly. Continue with the chapter on Configuring the network.